« Powrót do listy artykułów
Obiektyw pełen wiatraków, (maj 2009)

Każdy tok produkcji wymaga dostarczenia energii w jakiejś postaci, to jedna z głównych zasad fizyki, a produkujemy i konsumujemy coraz więcej, więc i rosną nasze potrzeby energetyczne. Do tej pory stawialiśmy na kopaliny i wykorzystanie procesów nuklearnych. Oba źródła niosą duże zagrożenia. Kominy trują nas permanentnie przez całe nasze życie, katastrofy elektrowni atomowych, choć zdarzają się rzadko, to skutki na ograniczonym terenie są dużo groźniejsze. Nasza nauka dała nam do ręki nowe sposoby na wytwarzanie energii, lecz praktyczne ich wykorzystywanie przychodziło nam dotąd z oporami. Nowe technologie i związane z nimi inwestycje to duży koszt, a i wydajność nie jest jeszcze zbyt wysoka. Jednocześnie trzeba dodać, że odnawialne źródła energii to nie zawsze energia czysta ekologicznie. Biomasa to źródło odnawialne, ale jej spalanie powoduje podobnie jak spalanie węgla, ropy czy gazu, emisję gazów cieplarnianych do atmosfery. Istnieją także czyste technologie, wykorzystujące energię słoneczną, geotermalną, spiętrzonej wody lub wiatru. W ostatnich latach w Polsce można zauważyć wzrost zainteresowania energią wiatru. W turbiny wiatrowe inwestują wielkie koncerny energetyczne i mniejsi inwestorzy. Takie przedsięwzięcia mają szansę na dotacje z funduszy Unii Europejskiej, sprzyja im także polityka państwa, dzięki temu, inwestowanie w energię odnawialną staje się dobrym biznesem. Biorąc pod uwagę dyrektywy unijne dotyczące wzrostu udziału odnawialnych źródeł energii w bilansie paliwowo-energetycznym krajów członkowskich, możemy się spodziewać, że w okresie najbliższych lat powstanie od tysiąca do kilku tysięcy nowych elektrowni wiatrowych w Polsce. Jaki będzie to miało wpływ na przyrodę i ludzi? W chwili obecnej, siłownie wiatrowe mają swoich zwolenników, ale także wielu zagorzałych przeciwników. Jednym z powodów takiej sytuacji, są wyniki badań naukowych, które znacznie różnią się wynikami. Każda ze stron podpiera swoją teorie badaniami, które to niej pasują. Wyniki badań różnią się z kilku powodów:
- są to badania trudne, czasochłonne i stosunkowo kosztowne (na przykład kontrola radarowa nocnych przelotów ptaków nad badanym terenem)
- obarczone pewnym błędem (trudno dokładnie sprawdzić ilość zabitych ptaków na farmie wiatrowej, gdyż w ciągu kilku lub kilkunastu dni, zabite ptaki odnajdują padlinożercy, lisy, można je także przypadkowo pominąć w trakcie badań)
- badania przeprowadzane na różnych terenach, dotyczą różnych ekosystemów i różnych lokalnych gatunków ptaków, wyniki nie zawsze można uogólniać lub porównywać.
- badania na szeroką skalę, prowadzone są stosunkowo niedługo, specjaliści każdego dnia gromadzą materiał badawczy, który w przyszłości pozwoli na dokładniejszą ocenę zagrożeń.

Tak, więc dyskusja na temat sensowności budowy elektrowni wiatrowych trwa. Wszystkie działania w kierunku zmniejszenia emisji gazów cieplarnianych i toksyn wprowadzanych do atmosfery są pozytywne i zasługują na poparcie. Jednocześnie, wszelkie nowe inwestycje powinniśmy przeprowadzać rozsądnie. Ile to razy środki były inwestowane w coś, co po jakimś czasie okazywało się nieopłacalne lub wręcz szkodliwe? Zanim powstaną całe wiatrakowe lasy, specjaliści powinni dokładnie przeanalizować, czy w ostatecznym rachunku to się opłaca.
 
Jak więc jest z tymi zagrożeniami?
Na początek zagrożenia, jakie niosą ze sobą siłownie wiatrowe dla ludzi:
- Zmiany w krajobrazie - duże farmy wiatrowe całkowicie zmieniają charakter terenu, walory krajobrazowe drastycznie się zmniejszają, co ma wpływ na turystykę w takiej okolicy.
- Hałas - dosyć duże natężenie dźwięku w okolicy ferm wiatrowych, występujące przez długie okresy ( brak hałasu jedynie w przypadku braku wiatru). Osoby mieszkające w niedużej odległości od wiatraków, będą praktycznie stale narażone na ten charakterystyczny odgłos.
- Infradźwięki - generowane głównie przez urządzenia starszego typu, ale może się zdarzyć, że właśnie takie starsze używane urządzenia trafią do naszego kraju, po „wyjątkowo atrakcyjnych” cenach.
- Efekt stroboskopu (inaczej efekt disco) - odbijające się światło od łopat wirnika, uskarża się na to część ludzi narażonych na taki widok na co dzień. Podobnie ma się sprawa z błyskającymi, czerwonymi światłami ostrzegawczymi.
Zmiany w przyrodzie:
- Zwiększona śmiertelność ptaków i nietoperzy - w wyniku kolizji z łopatami wirnika, których końce są niewidoczne z odległości kilkudziesięciu metrów, a poruszają się z prędkością liniową często ponad 200 km/h. Dane dotyczące kolizji ptaków z siłowniami wiatrowymi nie są jednoznaczne, różne badania wykazują od braku takich kolizji do ponad 60 ptaków rocznie na jedną siłownię wiatrową.
- Utrata siedlisk w wyniku zajęcia miejsca przez siłownie, oraz w wyniku wypłaszania ptaków z okolic farm wiatrowych.
- Wymuszanie zmian tras przelotów ptaków, powodujące w makroskali zmiany w ogólnej wielkości populacji, poprzez zmniejszenie lęgów zakończonych sukcesem.
- Istnieją gatunki ptaków szczególnie narażone na kolizje z wiatrakami. Takie gatunki narażone są nawet na wyginięcie na dużych obszarach.
Kolejnymi argumentami przeciwko budowie siłowni wiatrowych są koszty takich inwestycji i brak stabilności w produkcji energii. Aby wytworzyć podobną ilość energii, jaką wytwarza konwencjonalna elektrownia, należałoby uruchomić w przybliżeniu około tysiąca dużych siłowni wiatrowych (elektrownia „Kozienice” ma moc ponad 2800 MW, najwydajniejsze turbiny wiatrowe do 3 MW). Taka energia zwyczajnie drogo kosztuje, a przy tej skali inwestycji, problemy ekologiczne stają się naprawdę realne. U naszych zachodnich sąsiadów, którzy wykorzystują dziś ponad 16 tysięcy elektrowni wiatrowych, dochodziło do sytuacji, w których brakowało prądu, ze względu na długotrwałą bezwietrzną pogodę. Tak, więc ze względu na to, że wiatr może być kapryśny, elektrownie wiatrowe nigdy nie zastąpią konwencjonalnych form pozyskiwania energii, mogą je jedynie wspomagać i to w nie dużym stopniu, tak, żeby zawsze można było nadrobić ewentualny brak wiatru.

Warunki wiatrowe w Polsce:
kolor ciemno czerwony - warunki wybitnie dobre
kolor jasno czerwony - warunki bardzo dobre
kolor ciemmno szary - warunki dobre
kolor jasno szary - warunki przeciętne
kolor biały - warunki słabe

Jak pokazuje załączona mapa, w Polsce mamy przeciętne warunki do pozyskiwania energii z wiatru. W zasadzie biorąc pod uwagę, że dobre warunki występują na wszystkich szczytach południowej Polski, dobrze wieje na całym wybrzeżu, na Warmii i Mazurach, to w zasadzie na dewastację krajobrazu narażone są regiony najchętniej odwiedzane przez turystów. Oczywiście, nie wszystkim farmy wiatrowe będą przeszkadzały, tu i ówdzie można natknąć się na opinie, sugerujące, że można maszty stawiać wszędzie, gdzie tylko są dobre warunki wietrzne… nawet na głównym grzbiecie Karkonoszy.
„Godne uwagi są również wysokie partie gór, gdzie średnie roczne prędkości wiatru miejscami przekraczają 10 m/s (grzbiet główny Karkonoszy). Jeżeli udałoby się pokonać problemy z dostępnością (słaba sieć dróg w górach), z podłączeniem do sieci elektroenergetycznej czy rozwiązać wątpliwości związane np. z ochroną krajobrazu, wówczas rejony te powinny doczekać się kompleksowej oceny zasobów wiatru i ich wykorzystania.”
Takie wypowiedzi mogą być pisane tylko przez osoby, które nie mają elementarnej wrażliwości na piękno naszej przyrody i wiedzy na temat obowiązujących przepisów. Szczególnie niebezpieczne, byłoby podobne podejście do sprawy osób mających wpływ w procesie decyzyjnym o pozwolenia na budowę farm wiatrowych. Na szczęście przepisy polskie i unijne są dosyć restrykcyjne. Wypracowano odpowiednie procedury, by nikt nie zezwolił na stawianie siłowni bez dokładnych badań środowiskowych lub w miejscach, w których będzie to niebezpieczne dla środowiska. Można się także spodziewać silnych protestów turystów i lobby turystycznego, gdyby atrakcyjne krajobrazowo tereny były zagrożone. Z drugiej strony, żyjąc już kilka dziesiątków lat w tym kraju, doszedłem do stanu, w którym mało rzeczy mnie zaskakuje, więc profilaktycznie radzę i sobie i Wam, róbmy zdjęcia pięknym krajobrazom…

POWRÓT DO GÓRY STRONY

 POWRÓT DO STRONY GŁÓWNEJ

Zaprint - Wszelkie prawa zastrzeżone, © 2008 Created by WebArtis